Jod nad morzem jesienią i zimą – fakty i mity

Skąd jod w morskim powietrzu?

Woda morska zawiera związki jodu. Gdy fale rozbijają się przy brzegu, w powietrze unoszą się drobniutkie kropelki wody – tak zwany aerozol morski. Razem z nimi do powietrza trafiają sole mineralne, w tym jod. Dlatego najwięcej morskiej mgiełki jest tuż przy wodzie; popularne opracowania mówią o pasie do około 300 metrów od brzegu.

Dlaczego mówi się o jesieni i zimie?

Ilość aerozolu zależy przede wszystkim od pogody: siły wiatru i wysokości fal. W chłodnym półroczu, od października do marca, sztormów na Bałtyku jest najwięcej – według danych przytaczanych przez National Geographic Polska nawet do sześciu w miesiącu, a najspokojniejsze są czerwiec i lipiec. Więcej wiatru i fal to więcej morskiej mgiełki w powietrzu.

Uczciwie trzeba dodać: nie znaleźliśmy opublikowanych pomiarów, które porównywałyby ilość jodu w powietrzu nad Bałtykiem w poszczególnych miesiącach. Specjaliści też nie mówią jednym głosem – endokrynolożka dr n. med. Ewa Krajewska-Siuda w serwisie mp.pl wskazuje na najwyższe stężenia późnym latem i wczesnym rankiem. Pewne jest jedno: wietrzny dzień nad wzburzonym morzem to więcej morskiego aerozolu niż upalne, bezwietrzne popołudnie.

Ile jodu naprawdę wdychamy?

Tu najczęściej rodzi się mit. Dr n. med. Małgorzata Wójcik z Kliniki Endokrynologii Dzieci i Młodzieży UJ CM pisze w serwisie mp.pl, że przez płuca i skórę wchłania się niewiele jodu w porównaniu z potrzebami organizmu – nie ma to znaczenia klinicznego, a wyjazd nad morze nie zapobiega niedoborowi jodu.

Podobnie wychodzi z badań irlandzkich. Nawet przy wybrzeżu pełnym wodorostów, gdzie jodu w powietrzu jest dużo, naukowcy szacowali porcję jodu z oddychania na około 1–20 µg na dobę – a dorosły potrzebuje około 150 µg jodu dziennie. Bałtyk jest przy tym znacznie mniej słony niż ocean. Podstawą pozostaje więc dieta: jodowana sól, ryby morskie i nabiał.

Kto powinien najpierw zapytać lekarza?

Osoby z niewyrównaną nadczynnością tarczycy oraz tuż przed lub po leczeniu jodem radioaktywnym powinny przed wyjazdem nad morze porozmawiać ze swoim endokrynologiem – zwraca na to uwagę dr Krajewska-Siuda. Według niej przy wyrównanej nadczynności tarczycy wypoczynek nad morzem nie jest przeciwwskazaniem.

Po co więc jechać nad morze jesienią?

Bo jesień w Sarbinowie ma swój urok niezależnie od jodu. Szeroka plaża jest spokojna, można iść brzegiem bez tłumu, oglądać fale po sztormie i mewy na falochronach, a potem wrócić promenadą. Chłodne, wilgotne powietrze i długi spacer po piasku to po prostu dobry ruch na świeżym powietrzu.

Jak przygotować się do jesiennego spaceru

• Ubierz się warstwowo, weź kurtkę od wiatru i czapkę – przy samej wodzie wieje mocniej niż w miejscowości.
• Załóż wygodne buty na piasek. Po sztormie plaża bywa węższa.
• Przy silnym wietrze i wysokich falach nie wchodź na falochrony i trzymaj się z dala od linii wody.
• Przed wyjściem sprawdź ostrzeżenia na stronie IMGW.